Fide Çimen
Kış Aylarında Bahçeyi Koruma ve Bitki Yetiştirme
Kış, bahçenin bittiği mevsim değil. Sadece kuralları değişir. Toprak soğur, gün kısalır, büyüme yavaşlar. Ama doğru hazırlıkla hem mevcut bitkilerinizi kaybetmezsiniz hem de tabağınıza taze yeşillik koyabilirsiniz. Kış bahçeciliği aslında iki işten oluşur: korumak ve soğuğa dayanıklı olanı yetiştirmek. Aşağıdaki adımlar, ilk kışını geçirecek yeni başlayanlar için sırayla ilerler.
Kışa Girmeden Önce Yapılacak Hazırlıklar
Hazırlığın büyük kısmı ilk don gelmeden bitmelidir. Havalar serinlemeye başladığında şu işleri sırayla yapın:
- Ölü ve hastalıklı dokuları temizleyin. Kurumuş dallar, çürümüş meyveler ve lekeli yapraklar kışın mantar yuvası olur. Bunları bahçede bırakmayın, kompostlamak yerine uzaklaştırın.
- Toprağı boş bırakmayın. Çıplak toprak yağmurla sıkışır, besin kaybeder. Üzerine 5-8 cm kalınlığında malç serin: yaprak, saman, ağaç kabuğu veya iyi yanmış gübre.
- Su birikmesini önleyin. Kışın en büyük ölüm nedeni don değil, kök çürüklüğüdür. Saksıların altındaki tabakları kaldırın, drenaj deliklerini kontrol edin.
- Sulama sistemini boşaltın. Hortum içinde kalan su donunca hortumu çatlatır. Muslukları ve damlama hatlarını boşaltın.
- Aletleri temizleyip yağlayın. Makas ve küreklerin metal kısmına ince bir yağ tabakası sürün; pas oluşmaz.
Bu işleri mevsim mevsim planlamak isterseniz bahçe bakım takvimi konulu rehber, hangi ayda neyi yapacağınızı sıraya sokmanıza yardımcı olur.
Örtü ve Çatı Hazırlığı: Soğuktan Korunmanın Pratik Yolları
Bitkiyi soğuktan korumanın mantığı basit: ısıyı toprakta tutmak ve rüzgârı kesmek. Bunun için pahalı sera şart değil.
Basit tünel ve soğuk çerçeve
- PVC boruları yay şeklinde bükün, tarlaya kemer gibi dizin. Üzerine şeffaf naylon veya agril (don örtüsü) gerin. Bu, sıcaklığı birkaç derece yükseltir.
- Eski bir pencere çerçevesini tahta kasanın üzerine yerleştirerek soğuk çerçeve yapabilirsiniz. Güneşli günlerde mutlaka aralayın; içeride sıcaklık hızla yükselir ve bitki haşlanır.
- Çatının eğimli olmasına dikkat edin. Düz örtüde kar birikir, ağırlık yapıyı çökertir. Karı elinizle silkeleyerek atın.
Örtü kullanırken bilinmesi gerekenler
- Örtüyü bitkinin yaprağına değdirmemeye çalışın. Değen nokta donar.
- Naylon nefes almaz; nemli havada küf yapar. Uzun süre kapalı kalacaksa agril tercih edin.
- Örtü kenarlarını taşla veya toprakla sabitleyin. Rüzgâr açtığında koruma sıfırlanır.
Saksılar ve balkon bitkileri
- Saksıları duvara yakın, rüzgârsız bir köşeye toplayın. Bir arada durdukları için birbirlerini korur.
- Saksı gövdesini çuval, strafor veya balonlu naylonla sarın. Kökler topraktakine göre çok daha çabuk donar.
- Saksıları yerden yükseltin. Beton soğuğu doğrudan köke taşır.
- Küçük hacimli saksılar kışı zor geçirir. Balkon bahçesi kurma aşamasında daha derin ve geniş kaplar seçmek, bu sorunu baştan azaltır.
Kışın Yetiştirilebilen Sebzeler
Soğuk, bazı sebzelerin lehinedir. Düşük sıcaklıkta yaprak şekerlenir, tat artar. Yeni başlayan için en güvenli seçimler:
| Bitki |
Not |
| Ispanak |
Dona çok dayanıklı; hafif örtüyle uzun süre hasat verir. |
| Karalahana ve lahana |
Soğukta tadı belirginleşir. Yer ister. |
| Roka, tere, marul (kışlık çeşitler) |
Hızlı büyür, saksıda da olur. |
| Pazı |
Yaprak yaprak toplanır, bitki devam eder. |
| Turp |
Kısa sürede hasada gelir, sabırsızlar için ideal. |
| Sarımsak ve soğan |
Sonbaharda dikilir, kışı toprakta geçirir, ilkbaharda büyür. |
| Maydanoz |
Serin havada yavaş ama istikrarlı büyür. |
Ekim yaparken çimlenmenin yavaşlayacağını hesaba katın. Tohum ekim ve çimlenme konusundaki temel bilgiler burada da geçerli, sadece süreleri bir buçuk-iki katına çıkarın. Aceleniz varsa hazır fide almak zaman kazandırır; fide seçerken gövdesi tıknaz, yaprakları koyu olanları alın.
Kışın Bakım Rutini: Az Ama Doğru
Kışın hata çoğunlukla "fazla ilgi"den çıkar. Yavaşlayan bitki az şey ister.
- Sulama: Haftada bir kez, toprağın üst 2-3 cm'i kuruduğunda yeterli. Sabah sulayın; akşam suyu gece donar. Sulamanın genel mantığını bilmek, kışın en çok işe yarayan beceridir.
- Gübre: Kışın büyüme yok, dolayısıyla azotlu gübre de yok. Zorlanan sürgünler soğ