Fide Çimen
Fideler Bahçeye Nakledilir Mi
Pencere kenarında büyüttüğünüz o küçük fideler, bir gün mutlaka dışarı çıkmak isteyecek. Ama bu geçiş sanıldığı kadar basit değil. İç ortamda ışık yumuşak, sıcaklık sabit, rüzgâr yok. Dışarıda ise güneş yakıcı, gece serin, hava hareketli. Fideleri hazırlamadan bahçeye taşırsanız birkaç gün içinde yaprakları beyazlaşır, gövdeleri kırılır. Doğru yapıldığında ise aynı fide bir haftada kök salar ve hızla büyümeye başlar. Fideler bahçeye nakledilir mi sorusunun cevabı net: evet, ama kademeli olarak.
Fide Nakle Hazır Mı? Önce Bunu Kontrol Edin
Takvime değil, fidenin kendisine bakın. Aynı tarihte ekilen tohumlar farklı hızda gelişir. Nakil için şu işaretleri arayın:
- Gerçek yaprak sayısı: Çimlenmeyle çıkan ilk iki yaprak (çenek yaprağı) dışında en az 2-4 gerçek yaprak olmalı.
- Boy: Domates, biber gibi türlerde 10-15 cm, marul ve fesleğende 6-8 cm yeterli.
- Kök yapısı: Saksıyı hafifçe eğdiğinizde toprak dağılmadan çıkıyorsa kökler tutunmuş demektir.
- Gövde kalınlığı: İnce, uzun, sarkık gövde ışık yetersizliğinin işaretidir. Böyle fideler naklede zorlanır; önce ışığı artırın.
- Hava sıcaklığı: Gece sıcaklığı sürekli 10 °C üzerinde olmalı. Domates, patlıcan, kabak için gece 12-13 °C daha güvenli.
Don riski geçmeden hiçbir sıcak sevenler grubunu dışarı çıkarmayın. Marul, ıspanak, bezelye, lahana gibi serin sevenler ise birkaç hafta daha erken çıkabilir. Bölgenizin son don tarihini komşularınıza veya yerel bahçe severlere sormak en pratik yöntem.
Sertleştirme: Fideleri Açık Havaya Alıştırma
Sertleştirme, fidenin doku yapısını dışarıdaki koşullara uyarlama sürecidir. 7-10 gün sürer, atlanmaz. İşleyiş şöyle:
- 1. gün: Rüzgârsız, gölgeli bir yerde 1-2 saat bırakın. Sabah geç veya ikindi saatleri idealdir.
- 2-3. gün: Süreyi 3-4 saate çıkarın. Yarım gölge yeterli.
- 4-5. gün: Sabah güneşiyle tanıştırın, 5-6 saat dışarıda kalsın.
- 6-7. gün: Tam gün dışarıda, öğle güneşinde kısa süreli. Akşam içeri alın.
- 8-10. gün: Gece de dışarıda bırakın. Sıcaklık düşerse üzerine ince bir örtü atın.
Bu dönemde dikkat edilecek noktalar:
- Sertleştirme sırasında sulamayı hafifçe azaltın, ama fideyi susuz bırakmayın. Küçük saksılar dışarıda çok çabuk kurur; günde iki kez kontrol edin.
- Gübre vermeyi kesin. Amaç hızlı büyüme değil, dayanıklılık.
- Rüzgârlı günlerde fideleri duvar kenarına veya bir kasanın arkasına alın.
- Yağmur çok kuvvetliyse içeri alın; küçük yapraklar toprak sıçramasıyla zarar görür.
Nakil Günü: Adım Adım Uygulama
Nakil için bulutlu bir gün veya akşamüstü seçin. Öğle güneşinde dikilen fide aynı gün soluverir.
Öncesinde
- Dikim yerini bir gün önceden kazıp gevşetin, iri taşları ve kök artıklarını ayıklayın.
- Toprağa bir miktar olgun kompost karıştırın. Toprak hazırlığı konusunda ayrıntı gerekiyorsa toprak seçimi ve hazırlama rehberimiz işinizi kolaylaştırır.
- Fideleri dikimden 1-2 saat önce iyice sulayın. Nemli kök topağı dağılmaz.
Dikim sırasında
- Kök topağından biraz geniş ve derin bir çukur açın.
- Fideyi gövdesinden değil, yapraklarından veya topağın altından tutun. Gövde ezilirse fide kurtulmaz.
- Domateste gövdenin alt kısmını toprağa gömebilirsiniz; gömülen kısımdan yeni kök çıkar. Biber, patlıcan, kabakta bunu yapmayın, kök boğazı toprak seviyesinde kalsın.
- Toprağı elinizle hafifçe bastırın, hava boşluğu bırakmayın.
- Dikimden hemen sonra bol su verin. İlk sulama kökle toprağın temasını sağlar.
Aralık mesafesi
| Bitki | Sıra üzeri | Sıra arası |
|---|
| Domates | 40-50 cm | 70-80 cm |
| Biber | 30-35 cm | 50-60 cm |
| Marul | 25-30 cm | 30 cm |
| Kabak | 70-80 cm | 100 cm |
| Fesleğen | 20-25 cm | 30 cm |
Sık dikim en yaygın acemi hatasıdır. Fide küçükken aralar boş görünür, ama bir ay sonra bitkiler birbirini gölgeler ve hava dolaşımı bozulur. Bu da mantar hastalıklarına açık kapı bırakır.
Nakil Sonrası İlk İki Hafta
Fide bu dönemde şok yaşayabilir. Yapraklar birkaç gün sarkabilir, bu normaldir. Yapmanız gerekenler:
- Gölgeleme: İlk 3-4 gün öğle saatlerinde ince bir tül, gazete veya sandalye gölgesi kullanın.
- Düzenli sulama: Toprağın üst 3-4 cm'i kurumaya başlayınca sulayın. Yaprakları değil, kökü sulayın.
- Malç: Kök çevresine bir tutam kuru saman, çim kırpığı veya ince kabuk serin. Nem tutar, yabancı otu azaltır.
- Gübreye ara: Dikimden 10-14 gün sonra hafif bir sıvı gübreyle başlayın. Erken gübre yanık yapar.
Son yazılar